فمنیسم در فیلم های تهمینه میلانی (1)

 

بسم الله الرحمن الرحیم

در این نوشته سعی شده نگاه جامعی به مهمترین آثار تهمینه میلانی بشه البته با این توضیح که متن قدیمی است و زمانی نوشته شده که خانم کارگردان فیلم سوپر استار رو ساخته بودند و اکران شده بود (فروردین سال 88)؛ بنابراین درباره فیلمهایی که بعد از آن ساختند یا اکران شد، حرفی در این متن زده نشده است.


مقدمه:

هنر هفتم از طریق بینایی و شنوایی قادر است احساس، عواطف و تفکر مخاطبان خود را درگیر کرده، نفوذ چشمگیری در اندیشه‌های آنان پیدا کند، تا جایی که  دستیابی به گسترش تفکراتی از جمله فمینیسم در جهان و کشور ما به دست هنرمندان این عرصه صورت می‌گیرد. برای مخاطب اندیشمند ضروری است که به طور منطقی و هوشمندانه با این جریان روبرو شود تا این بستر فرهنگی (سینما) را از انحراف دور نماید. با وجود آموزه‌های دینی درباره جایگاه زنان در قرآن و احادیث معصومین علیهم السلام، برخی افراد مجذوب تبلیغات انسان­مدارانه (انسان­محورانه) و فمینیستی غرب شده و با استفاده از برخی رسانه­های تصویری هم­چون؛ ‌سینما سعی در ترویج عقایدی از جمله فمینیسم می‌نمایند که خود از مصادیق تهاجم فرهنگی است و هوشمندی در برابر این تلاش­ها و سعی در مقابله با آن‌ها برای نسل جوان و فرهیخته‌ی کشور ما ضروری است. سینما تأثیرگذارترین و پرطرفدارترین رسانه تصویری است. هنرمندان این عرصه قادرند به گونه­ای غیر مستقیم افکار و عقاید خود را به مخاطبان القا نمایند. با توجه به ترویج مکاتب اومانیستی از جمله فمینیسم از طریق فیلم­های سینمایی و اثرپذیری بسیاری که بر روی مخاطبان خود به ویژه جامعـه زنان گذاشته است پژوهشـگر بر آن شد تا در این زمینه تحقیقاتی انجام دهد. بدون تردید مهم­ترین هدف انجام این پژوهش آگاه­سازی مخاطبان است تا در بینش خود نسبت به زنان و نقش ایشان در عرصه اجتماع ، از افراط و تفریط بپرهیزند. نوشته‌ی حاضر با چنین رویکردی در قالب تاریخ فمینیسم، فمینسم در سینما و ارائه‌ی مصادیق فمینیستی در آثار «تهمینه میلانی» تدوین شده است. استفاده از مستندات کتابخانه‌ای و تطابق میدانی روش این بررسی بوده است.

 

1 . تعریف فمینیسم :

الف) تعریف لغوی: فمینیسم (Feminism) در فارسی به «‌آزادی­خواهی زن، زن­گرایی و مؤنث­گرایی» ترجمه شده است.

ب) تعریف اصطلاحی: می‌توان گفت فمینیست کسی است که معتقد باشد زنان به دلیل جنسیت، گرفتار تبعیض هستند، نیازهای مشخصی دارند که نادیده (گرفته شده) و ارضا نشده می‌ماند. ‌لازمه‌ی ارضای این نیازها، تغییری اساسی در نظام اجتماعی، اقتصادی و سیاسی است. (‌مسأله زن، اسلام و فمینیسم، ص 247)

فمینیسم در دو معنای قریب به هم در زبان انگلیسی به کار می‌رود؛ در معنای نخست فمینیسم عبارت است از: نظریه‌ای که معتقد است زنان باید به فرصت­ها و امکانات مساوی با مردان در تمامی جنبه‌های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی دست پیدا کنند. معنای دیگری که برای لفظ فمینیسم ذکر شده این است که این لفظ بر جنبش‌های اجتماعی اطلاق می‌شود که تلاش می‌کنند تا اعتقاد و باور فوق که در معنای نخست ذکر شده را نهادینه کنند. ( فرهنگ واژه‌ها؛ ص 423 و 424)

البته فمینیسم در تاریخ خود تغییـراتی داشته است و فمینیست‌ها با تغییـر شعار و گاهی مواضع خود به علاوه نسـبت دادن هر رخداد تاریخی به فمینیسم سعی در اعتبار بخشـیدن به اندیشه‌ی خود داشته‌اند؛ در نتیـجه گروه‌های مختلف و ایده‌های متفاوتی زیرمجمـوعه‌ی فمینیسم بوده‌اند و به سختی می‌توان فمینیسم را در قالب یک تعریف واحد گنجاند. (ر.ک: به فمینیسم و دانشهای فمینیستی .ص 15) آنچه برای فمینیسم از همه چیز ضروری‌تر است زن بودن است. (عریان کردن فمینیسم، ص 26)

 

 

2 . درباره تهمینه میلانی:

 

 

« میلانی» از جمله زنان فیلمساز ایرانی است که کار خود را پس از انقلاب اسلامی شروع کرده و عرصه‌های مختلف فعالیت در سینما از جمله: فیلمنامه نویسی، کارگردانی، دستیاری کارگردان، تهیه کنندگی و... را طی این سال­ها تجربه کرده است. البته «میلانی» با کسب این تجارب به موفقیت­هایی در زمینه‌های هنری (کسب جوایز از جشنواره‌های داخلی و خارجی)، ‌تجاری (شکستن رکورد فروش ) و... دست یافته است. امروز «تهمینه میلانی» به عنوان یک زن فیلمساز با تئوری‌های مشخص در سینمای ایران فرد شناخته شده‌ای است که گاه فیلم‌هایش با جنجال همراه است.

«میلانی» متولد 1339 در شهر تبریز است. وی در رشته‌ی معماری تحصیل کرده و کار هنری خود را از سال 1358 آغاز کرده است. (ر.ک: به سایت: www. Hawzah.net ) او در اغلب آثارش همراهی همسرش (محمدنیک بین – تهیه کننده، بازیگر، طراح صحنه) را داشته است و تا کنون ده فیلم را کارگردانی کرده است. دوران فیلمسازی وی به دو بخش تقسیم می­شود: بخش اول که می­توان گفت برای کارگردان جوانی چون او بیشتر جنبه‌ی کسب تجربه و اثبات توانایی‌هایش را داشته است شامل این فیلم‌ها است­: بچه‌های طلاق 1368، افسانه آه 1369، دیگه چه خبر 1370، کاکادو 1373. (البته می­توان گفت در فیلمی مثل افسانه آه هم رگه فمینیستی وجود دارد و شاید بتوان در تمام ساخته­ های این کارگردان اثرات اندیشه­ های فمنیستی را پیدا کرد حتی کارهای اولیه ایشان)  بخش دوم که چهره‌ی واقعی تری از میلانی نشان می­دهد که همراه است با ظهور افکار وی شامل این فیلم‌ها است: «دو زن 1377 – نیمه پنهان 1379- واکنش پنجم 1381، زن زیادی 1383، آتش بس 1384». البته آخرین اثرمیلانی (سوپراستار 1387) به ظاهر جزء فیلم‌های بخش دوم نیست اما خالی از اشارات فمینیستی نیز نمی‌باشد.) ر.ک: به سایت :www.farhangeinan.com)

 

ادامه دارد...

/ 1 نظر / 51 بازدید